اگر در ایستادن احساس می کنید بین زانوها فاصله زیادی وجود دارد یا متوجه شده اید پا فرزندتان حالت کمانی دارد احتمالا اولین سوالی که به ذهنتان می رسد این است که آیا این فرم عادی است یا باید برای درمان آن اقدام کرد
پاهای پرانتزی یکی از شایع ترین ناهنجاری های اندام تحتانی است که در بسیاری از کودکان دیده می شود. خوشبختانه در بیشتر موارد این حالت بخشی از مراحل رشد است و با بزرگ شدن کودک به مرور اصلاح می شود. اما گاهی این شرایط ادامه پیدا می کند و اگر به موقع بررسی نشود ممکن است در آینده باعث درد زانو ساییدگی مفصل و حتی اختلال در راه رفتن شود.
در مرکز ارتوپدفنی تهران ارتوپد همیشه توصیه می شود که والدین بدون نگرانی اما با دقت روند رشد فرزند خود را زیر نظر داشته باشند تا اگر نیاز به درمان داشت بهترین زمان برای اقدام از دست نرود.
زانو پرانتزی چیست؟
زانو پرانتزی شکلی است که موقع ایستادن و چسباندن مچ پاها به یکدیگر میان دو زانو فاصله ایجاد می شود. در این حالت پاها ظاهری شبیه کمان پیدا می کنند.
در نوزادان و کودکان کم سن این حالت معمولی است زیرا استخوان ها هنوز در حال رشد هستند و شکل پاها به مرور تغییر می کند. بیشتر کودکان تا حدود دو سالگی مقداری زانو پرانتزی دارند. پس از آن پاها کم کم صاف می شوند و از حدود سه تا چهار سالگی ممکن است برای مدتی زانوها کمی ضربدری شوند.
این مدل قرارگیری نیز بخشی از پروسه رشد است و معمولا تا حدود هفت سالگی اصلاح می شود.اگر بعد از این سن همچنان پاها پرانتزی باقی بمانند یا شدت آن بیشتر شود لازم است کودک توسط متخصص ارتوپدی بررسی شود.
چرا بعضی از افراد دچار پای پرانتزی می شوند
یکی از علت های زانو پرانتزی زمینه ارثی است. اگر یکی از والدین یا نزدیکان خانواده این مشکل را داشته باشند احتمال بروز آن در کودک بیشتر می شود.البته تنها عامل ایجاد کننده ارث نیست و دلایل دیگری هم دارد.
- کمبود ویتامین دی و نرمی استخوان
- اختلال در صفحات رشد
- آسیب های دوران کودکی
- بعضی بیماری های استخوانی
- شکستگی هایی که به درستی جوش نخورده اند
- اضافه وزن که فشار زبیش ازحد به پاها وارد می کند
در بزرگسالان نیز ساییدگی مفصل زانو یکی از دلایل مهم ایجاد زانو پرانتزی به شمار می رود.
از کجا بفهمیم زانو پرانتزی داریم
بعضی از نشانه های پرانتزی بودن به راحتی قابل تشخیص هستند. اگر لحظه ایستادن و چسباندن مچ پاها به یکدیگر دو زانو دوری قابل توجهی ایجاد شود یا درحین راه رفتن پاها کمانی شکل باشند ممکن است فرد دچار پا های پرانتزی باشد. در بعضی افراد نیز کفش ها به صورت غیر عادی و نامتقارن ساییده می شوند و پس از پیاده روی یا فعالیت روزانه درد زانو و خستگی پاها را احساس می شود. اگر این علائم به مرور شدیدتر شوند یا همراه با درد قابل توجه باشند بهتر است برای بررسی دقیق تر و تشخیص علت به متخصص مراجعه شود.
روش تشخیص خانگی پای پرانتزی
تشخیص اولیه در خانه کار سختی نیست و فقط برای آگاهی اولیه انجام می شود.
1.فرد روی یک سطح صاف بایستد /2.مچ هر دو پا را کاملا به هم بچسباند /3.بدن صاف باشد و وزن به طور مساوی روی هر دو پا قرار بگیرد
اگر در این فرم بین دو زانو فاصله قابل توجهی وجود داشته باشد احتمال زانو پرانتزی مطرح می شود.
البته این روش فقط یک بررسی ساده است و تشخیص قطعی نیست. بعضی افراد تصور می کنند زانو پرانتزی دارند اما بعد از معاینه مشخص می شود زاویه پاها درست است.
پزشک چگونه زانو پرانتزی را تشخیص می دهد
تشخیص پرانتزی بودن با معاینه توسط متخصص آغاز می شود. پزشک ابتدا موقعیت پاها را در حالت ایستاده بررسی می کند و درباره سابقه خانوادگی و روند رشد کودک سوال می پرسد. سپس در صورت نیاز شکاف بین زانوها و زاویه پاها را اندازه گیری می کند تا شدت انحراف مشخص شود. اگر احتمال بودن یک بیماری زمینه ای مطرح باشد، ممکن است عکس رادیولوژی درخواست شود تا فرم استخوان ها و صفحات رشد به طور دقیق بررسی شود. در برخی موارد نیز برای اطمینان از نبود کمبود ویتامین دی یا سایر اختلالات متابولیکی، انجام آزمایش خون توصیه می شود تا علت اصلی زانو پرانتزی به درستی مشخص و مناسب ترین روش درمان انتخاب شود.
آیا زانو پرانتزی کودکان همیشه نیاز به درمان دارد
پاسخ خیر است.
بیشتر کودکانی که تا حدود دو سالگی پا پرانتزی را دارند به هیچ درمانی احتیاج ندارند زیرا این وضعیت بخشی از رشد محسوب می شود.اما اگر بعد از حدود هفت سالگی همچنان ادامه دار باشد یا شدت آن زیاد باشد باید بررسی تخصصی انجام شود.همچنین اگر فقط یک پا درگیر باشد یا کودک در حال راه رفتن درد داشته باشد مراجعه به پزشک ضروری است.
درمان زانو پرانتزی در کودکان
در بعضی کودکان که متخصص تشخیص دهد، استفاده از زانوبندهای مخصوص سه نقطه فشار می تواند به هدایت بهتر رشد استخوان کمک کند. در برخی موارد نیز استفاده از وسایل کمکی مانند کفی طبی می تواند برای خوب شدن قرارگیری پاها و کاهش فشار وارد شده به اندام تحتانی موثر باشد.
البته این وسایل برای همه کودکان مناسب نیستند و فقط باید با نظر متخصص های تهران ارتوپد باید استفاده شوند. اگر تغییر شکل زانو شدید باشد و هنوز صفحات رشد استخوان باز باشند، اقدام درمانی در سنین مناسب می تواند تاثیر بیشتری داشته باشد. بهترین زمان برای بررسی و شروع درمان قبل از بسته شدن صفحات رشد است و معمولا تا حدود سیزده یا چهارده سالگی فرصت مناسبی برای اصلاح مشکلات مربوط به رشد استخوان وجود دارد. به همین دلیل مراجعه به موقع اهمیت زیادی دارد.
اگر درمان انجام نشود چه اتفاقی می افتد
باقی ماندن زانو پرانتزی شدید ممکن است در آینده مشکلات مختلفی ایجاد کند.
- درد زانو
- درد مچ پا
- خستگی هنگام راه رفتن
- ساییدگی زودرس مفصل
- کاهش تعادل
- تغییر فرم راه رفتن
در موارد شدید حتی ممکن است کیفیت زندگی فرد تحت تاثیر قرار بگیرد.
درمان پا پرانتزی در بزرگسالان
درمان در بزرگسالان با کودکان متفاوت است زیرا پس از بسته شدن صفحات رشد دیگر امکان هدایت رشد استخوان را ندارد. به همین دلیل روش درمان با توجه به شدت انحراف و میزان درد انتخاب می شود. اگر زانو پرانتزی خفیف باشد معمولا پزشک ابتدا درمان های غیر جراحی را توصیه می کند. کاهش وزن در افرادی که اضافه وزن دارند می تواند فشار وارد شده به مفصل زانو را کمتر کند. همچنین انجام تمرین های تقویتی برای عضلات ران و ساق پا، فیزیوتراپی و در بعضی افراد استفاده از کفش یا کفی طبی به بهبود راه رفتن و کاهش درد کمک می کند.
در صورت اخساس درد نیز ممکن است پزشک داروهای ضد التهاب تجویز کند. اما اگر تغییر شکل شدید باشد و باعث درد زیاد یا اختلال در انجام فعالیت های روزانه شود، ممکن است جراحی اصلاح محور استخوان یا در موارد پیشرفته تعویض مفصل بهترین گزینه درمانی باشد. خوشبختانه بیشتر افراد با تشخیص به موقع و رعایت برنامه درمانی مناسب می توانند درد خود را کنترل کنند و زندگی روزمره خود را بدون محدودیت جدی ادامه دهند.
برای بررسی پا های پرانتزی چه زمانی اقدام کنیم
اگر احساس میکنید پاهای شما یا فرزندتان از حالت طبیعی خارج شده است، بهتر است بررسی آن را به تعویق نیندازید. تشخیص زودهنگام میتواند از بروز مشکلات جدیتر در آینده پیشگیری کند. برای دریافت مشاوره تخصصی و بررسی وضعیت پاها، با کارشناسان ارتوپد فنی تهران ارتوپد در ارتباط باشید تا پس از ارزیابی دقیق، مناسبترین راهکار درمانی به شما پیشنهاد شود.
جمع بندی
زانو پرانتزی همیشه نشانه بیماری نیست و در سال های ابتدایی زندگی بسیاری از کودکان سالم محسوب می شود. با این حال اگر این حالت بعد از سنی باقی بماند یا همراه با درد و اختلال در راه رفتن باشد باید هر چه زودتر توسط متخصص بررسی بشود.
تشخیص به موقع باعث می شود در دوران رشد بتوان از روش های ساده تر برای اصلاح پا استفاده کرد و از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری شود. در بزرگسالان نیز با درمان مناسب و مراجعه به موقع می توان درد را کاهش داد و عملکرد مفصل را تا حد زیادی حفظ کرد.
